logo Katalog interpretacji podatkowych

Szukaj interpretacji

Podaj nazwę tematu, który Cię interesuje, lub skorzystaj z zaawansowanej wyszukiwarki

Rodzaj dokumentu
wyrok zwykłego składu wojewódzkiego sądu administracyjnego
Sygnatura
I SA/Sz 47/05
Data
2005-10-27
Autor
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Publikator
niepublikowany
Temat
Ordynacja podatkowa --> Zobowiązania podatkowe --> Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich --> Odpowiedzialność podatkowa członków zarządów spółek kapitałowych
Słowa kluczowe
odpowiedzialność członków zarządu
odpowiedzialność solidarna
ogłoszenie upadłości
postępowanie układowe
spółka z ograniczoną odpowiedzialnością
zaległości podatkowe
Teza
Zgodnie z art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa, a z § 2 odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.
Treść

Spółka z o.o. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe D z siedzibą w D zawiązana została w dniu 26.06.1993 r. W dniu 11.08.2000 r. Nadzwyczajne Zgromadzenie wspólników Spółki podjęło uchwałę o rozwiązaniu przez likwidację Spółki z o.o. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe D o otwarciu likwidacji z dniem 01.09.2000 r. oraz o powołaniu na likwidatorów Mariana P Urszuli J i Zofii K dotychczasowych członków zarząd u Spółki.

W dniu 06.09.2000 r. Sąd Rejonowy w Gorzowie Wlkp. postanowieniem o sygn. akt NS dokonał wpisu o otwarciu likwidacji Spółki i powołaniu likwidatorów.

Wnioskiem z dnia 22.02.2001 r. likwidatorzy Spółki zwrócili się do Sądu Rejonowego wydział V gospodarczy w Gorzowie Wlkp. o ogłoszenie upadłości przedsiębiorstwa. Wniosek powyższy Sąd oddalił.

Dnia 15.11.2001 r. do Sądu Rejonowego V Wydział Gospodarczy w Gorzowie Wlkp. złożono wniosek o wykreślenie Spółki z Krajowego Rejestru Sądowego z uwagi na zakończenie likwidacji w dniu 30.09.2001 r.

Decyzjami z dnia 30.03.2004 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Myśliborzu określił Przedsiębiorstwu Wielobranżowemu "D Spółka z o.o. w likwidacji zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2000r. w podatku dochodowym od osób fizycznych za okres od czerwca do września 2001 r. jako płatnikowi, oraz z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2001 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w Myśliborzu będący organem egzekucyjnym postanowieniem z dnia 31.12.2002 r., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku Przedsiębiorstwa Wielobranżowego D Spółka z o.o. w likwidacji, w zakresie należności podatkowych z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2000 r., podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe luty, czerwiec i wrzesień 2001 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za miesiące czerwiec, lipiec, sierpień i wrzesień 2001 r.

W uzasadnieniu postanowienia wskazano na okoliczność, iż w postępowaniu egzekucyjnym tych należności nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Zastosowane środki egzekucyjne nie doprowadziły do całkowitego uregulowania zaległości a ponadto, jak ustalono, dłużnik nie posiada żadnych nieruchomości, jak również jakichkolwiek składników majątku ruchomego.

Decyzją z dnia 17.06.2004 r., Nr US-DP-4216/3/03 Naczelnik Urzędu Skarbowego w Myśliborzu w oparciu o art. 116 Ordynacji podatkowej , orzekł o solidarnej odpowiedzialności Urszuli J jako członka zarządu Spółki w likwidacji za wskazane wyżej zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa Wielobranżowego D wraz z odsetkami za zwłokę.

Odwołując się od ww. decyzji Pełnomocnik Strony zarzucił m.in. naruszenie art. 120, art. 116 § 1 oraz art. 116 § 2 Ordynacji podatkowej.

Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie decyzją z 16.11.2004r. Nr NA-2-726/12/2004/PG uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myśliborzu z 17.06.2004 r. Nr UST.DB-4216/3/03 orzekającej o odpowiedzialności podatkowej Urszuli J jako członka zarządu i ponownie orzekł o jej odpowiedzialności za wskazane zaległości podatkowe Spółki z pominięciem określenia "członek zarządu".

Organ odwoławczy stwierdził, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w Myśliborzu błędnie przyjął, iż likwidator pozostaje nadal członkiem zarządu likwidowanej Spółki i dlatego uchylił decyzję organu podatkowego l instancji i ponownie orzekł na podstawie art. 116 Ordynacji podatkowej w związku z art. 280 Kodeksu spółek handlowych o odpowiedzialności Urszuli J za wskazane zaległości podatkowe Przedsiębiorstwa Wielobranżowego D Spółka z o.o. w likwidacji.

Organ stanął na stanowisku, iż w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie w zakresie odpowiedzialności osób trzecich za zobowiązania podatkowe wynikające z art. 116 Ordynacji podatkowej nie może być rozpatrywane bez odwołania się do zapisów ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. nr 94, poz. 1037 ze zmianami).

W rozdziale 6 "Rozwiązanie i likwidacja spółki" powołanej ustawy, określono prawa i obowiązki likwidatorów. Zgodnie z treścią art. 280 tejże ustawy do likwidatorów stosuje przepisy dotyczące członków zarządu. W myśl art. 283 Kodeksu spółek handlowych likwidatorzy mają prawo prowadzenia spraw oraz reprezentowania spółki. Unormowanie takie wprowadza ogólną zasadę, że likwidatorzy mają takie same prawa i obowiązki jak członkowie zarządu spółki. Wszyscy likwidatorzy wykonując swoje obowiązki zobowiązani są do zachowania należytej staranności, wynikającej z profesjonalnego charakteru swej działalności. Likwidator może zwolnić się z odpowiedzialności za swoje działanie i zaniechanie, wskazując, iż dołożył należytej staranności przy wykonywaniu swoi obowiązków (art. 293 Kodeksu spółek handlowych w związku z art. 355 § 2 Kodeksu cywilnego).

W opinii Organu mając na uwadze powyższe, w stosunku do likwidatorów mają zastosowanie przepisy art. 116 Ordynacji podatkowej w zakresie odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania podatkowe powstałe w okresie sprawowania przez nich funkcji likwidatora.

W toku postępowania organy podatkowe l i II instancji nie dopatrzyły się również okoliczności uzasadniających zwolnienie Urszuli J od owej odpowiedzialności wynikających z 116 Ordynacji podatkowej.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Urszula J zarzuca rozstrzygnięciu Dyrektora Izby Skarbowej w Szczecinie obrazę przepisu art. 120 Ordynacji podatkowej, poprzez wydanie zaskarżonej decyzji bez podstawy prawnej, naruszenie przepisu 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nieuprawnione rozszerzenie restrykcji wynikających z tego przepisu na likwidatorów spółki, pomimo że treść uregulowania nie odnosi się do osób sprawujących funkcję likwidatora spółki, obrazę przepisu art. 116 § 2 cytowanej ustawy poprzez przeniesienie odpowiedzialności na byłych członków zarządu Spółki za zobowiązania podatkowe powstałe w okresie, kiedy osoby te funkcji członka zarządu już nie pełniły.

Ponadto Skarżąca wskazuje, iż przedmiotowa decyzja została wydana z naruszeniem zasad prowadzenia postępowania podatkowego, a mianowicie zasady prawdy obiektywnej oraz zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Ustosunkowując się do zarzutów skargi Dyrektor Izby Skarbowej w Szczecinie w pełni podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, co następuje:

Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji prowadzona na podstawie art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) wykazała, że skarga jest zasadna.

Przy niespornych okolicznościach stanu faktycznego sprawy, a sprowadzających się do tego, iż Urszula J na którą przeniesiona została odpowiedzialność za zaległości Spółki, w czasie, w którym powstało to zobowiązanie pełniła funkcję likwidatora spółki -zaistniały między stronami spór sprowadza się w zasadzie do ustalenia, czy ocena organu podatkowego, co do dopuszczalności przypisania odpowiedzialności za zaległości spółki jej likwidatorowi na mocy art. 116 z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacji podatkowej (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) jest uzasadniona.

Chodzi więc w istocie o rozstrzygnięcie czy zgodnie z art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji likwidatora spółki odpowiada jej likwidator. Artykuł 107 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa stanowi, że w przypadkach i w zakresie przewidzianym w rozdziale 15 powołanej Ordynacji zatytułowanym "Odpowiedzialność podatkowa osób trzecich" za zaległości podatkowe odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie.

Odpowiedzialność osób trzecich jest więc instytucją prawną wiążącą skutki istnienia zobowiązania podatkowego z podmiotem innym niż podatnik. Nie ulega zatem wątpliwości, że wyżej przytoczona regulacja ma charakter wyjątkowy. Osoby trzecie ponoszą odpowiedzialność za cudzy dług, jednakże odpowiedzialność ta wynikać może wyłącznie z mocy konkretnego przepisu ustawy, a do kręgu tych osób należą wyłącznie podmioty wymienione w art. 110-117 Ordynacji podatkowej, przy czym katalog osób trzecich ponoszących odpowiedzialność za cudze zaległości podatkowe ma charakter zamknięty.

Zgodnie z art. 21 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich z tytułu zaległości podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy (...) stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1 (tj. Ordynacji podatkowej) w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie ustawy o zmianie ustawy (...).

Zatem zgodnie z art. 116 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, bądź też wskaże on mienie, z którego egzekucja jest możliwa, a z § 2 odpowiedzialność członków zarządu spółki określona w § 1 obejmuje zobowiązania podatkowe, które powstały w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu spółki.

Z literalnego brzmienia ww. przepisu, jednoznacznie wynika, że ustawodawca w art. 116 Ordynacji podatkowej wskazał w przypadku odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej i spółki akcyjnej w organizacji na członków jej zarządu. Wykładnia tego przepisu nie budziła i nie budzi wątpliwości tak w orzecznictwie sądowym jak i w doktrynie. Jeżeli więc treść normy prawnej można wyprowadzić w sposób niebudzący wątpliwości z przepisu zgodnie z wykładnią językową, to brak jest podstaw do modyfikowania wyników tej wykładni przez stosowanie wykładni celowościowej czy systemowej.

Taki zabieg prowadzi do niedopuszczalnego "poprawiania" prawa przez stosujący je organ, który w tym przypadku przyznawałby sobie kompetencje ustawodawcy.

Zgodnie z art. 217 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. - Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, poz. 483) nakładanie podatków, innych danin publicznych, określanie podmiotów, przedmiotów opodatkowania i stawek podatkowych, a także zasad przyznawania ulg i umorzeń oraz kategorii podmiotów zwolnionych od podatków następuje w drodze ustawy. Zgodnie z zasadą zakazu stosowania analogii w prawie podatkowym, granic opodatkowania należy szukać w ustawie podatkowej. W konsekwencji tego tylko ujęty w ustawie podatkowo-prawny stan faktyczny zakreśla granice ingerencji państwa w sferę majątkową podmiotu opodatkowanego. Niedopuszczalne jest opodatkowanie na podstawie fikcyjnego stanu rzeczy, wychodzenie poza te cechy stanu faktycznego, które stanowi ustawa. Przez analogię nie można tworzyć nowych podatkowo-prawnych stanów faktycznych, podlegających opodatkowaniu. Milczenie ustawodawcy, co do objęcia obowiązkiem podatkowym danego stanu faktycznego, nawet gdyby wynikało z błędu legislacyjnego, powoduje konieczność uznania danego obszaru za wolny od opodatkowania (R. Mastalski: Prawo podatkowe, Warszawa 2000, s: 58 i 59).

O rażącym naruszeniu prawa można mówić w sytuacji, gdy wykładnia danego przepisu jest oczywista i jasna, a także nie budzi kontrowersji w orzecznictwie sądowym. Z takim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Zatem za rażąco naruszające prawo uznać należy stanowisko organów zawarte w niniejszej sprawie, a sprowadzające się do przypisania odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o. Przedsiębiorstwo Wielobranżowe -D w likwidacji, Urszuli J powstała w okresie pełnienia przez nią obowiązków likwidatora spółki.

Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Dyrektora Izby Skarbowej i poprzedzająca ją decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego w Myśliborzu rażąco naruszają przepis art. 116 ustawy Ordynacja podatkowa.

Zatem na podstawie art. 145 § 1 pkt 2, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji.